Neden Biriktiriyoruz?

Yer Azalıyor, Sorumlusu Belli

Evimde yer, kabul etmek istediğimden çok daha hızlı azalıyor. Sorumlusu da belli: ben. Çocukken kart, büyüyünce Lego, sonra viski, bir de iskambil destesi derken ortada ucu bucağı olmayan bir iş çıktı. Bu yazı, neden biriktirdiğimi anlamaya çalışma denemesi. Cevabı henüz tam bulamadım ama yaklaştığımı düşünüyorum.

Sayfaları Defalarca Karıştırmak

Çocukken en çok futbolcu kartı biriktirirdim. Taso da vardı ama o ayrı bir dünyaydı: onu biriktirmekten çok oynuyordun, bir gün kazanıyor, ertesi gün kaybediyordun. Yu-Gi-Oh ve Pokémon kartları da öyleydi, onlar da oyun içindi. Asıl bana ait olan şey futbolcu sticker dergileriydi.

O dergilere bayılırdım. Boşlukları tek tek doldurmak, sonra dergi bitince bütün sayfalarını defalarca karıştırmak… Sanırım biriktirmenin tadını orada öğrendim. Gerçi dergileri yüzde yüz tamamladığım iki üç taneden fazla yoktur. Ama o iki üç tanenin tadı hâlâ aklımda.

Para Kazanınca Ne Değişti?

Büyüdükçe iş bu kadar ucuz olmaktan çıktı. Eskiden Lego almak için ailemden gelecek harçlığa muhtaçtım, şimdi istediğimi alabiliyorum. Bu bir özgürlük ama sınırlanması gereken bir özgürlük. Sonuçta maaşlı çalışan biriyim ve para bu hobinin ilk sınırı. Alacaklarımı seçerken de bunun bilincinde olmaya çalışıyorum; aylık kazancımın bilmem kaç katını bulan bir şeye bakmışlığım dahi yok.

Alma keyfim azaldı mı? Hayır. Ama alışkanlıklarım değişti. Eskiden beklemek vardı, şimdi seçmek var.

Yapmayı Sevdiğim Şeyi Biriktirmek

Bunca koleksiyonun ortak noktasını sorarsan: hepsi, yapmayı sevdiğim şeylerin yan ürünü. Viski içmeyi seviyorum, viski biriktiriyorum. Lego yapmayı seviyorum, Lego koleksiyonum var. İskambil oynamayı seviyorum, iskambil kartı koleksiyonum var.

Tema da benim için önemli. Star Wars ve onun kask serisi, bir de son zamanlarda çıkan Pokémon setleri… Bu dünyalar beni çocukluğuma götürüyor. Sırf Pokémon izlemek için sabahın bilmem kaçında uyandığım günleri hatırlıyorum, ve o setleri sergilemek aynı hissi olmasa da benzer duyguları geri getiriyor.

Viski ise biraz farklı. Orada sevgiden çok merak var. Bu kadar uzun, bu kadar uğraş isteyen bir içkiyi içerirken arkasındaki emeği düşünmek hoşuma gidiyor. Bir şişeyi alıyorum, deniyorum, arkadaşlarıma ikram edip ne düşündüklerini dinliyorum ve genelde ikinci şişeyi almıyorum. Gerçekten koleksiyon sayabileceklerim, olması gerekenden çok daha uygun fiyata denk geldiğim şişeler ve dokunmamak üzere ayırdığım, sayısı üç beşi geçmeyen birkaç şişe. Gerisi bir deneyim. Koleksiyon sayılır mı, siz karar verin.

Bir de iskambil destelerim var: otuz kırk çeşit, hepsi aynı markanın farklı temalı desteleri. Çocukken evde çok pişti, papaz kaçtı oynardık, sanırım bu işin kökü orada. Artık daha karmaşık oyunlar oynuyorum ama kâğıtların elimde olma hissi hâlâ aynı tadı veriyor, belki biraz daha az. İronik olan şu: koleksiyonun çoğu hâlâ jelatininde.

Ucu Bucağı Olmayan Hobi

Koleksiyonun kusuru da bu zaten: ucu bucağı yok. Lego’da bir süre sonra evde yer kalmayacak, o yüzden kendimi sınırlıyorum. Yapması ayrı keyif, sergilemesi ayrı keyif, ama muhafaza etmek gerçekten büyük dert.

Çevremdekiler de tepki gösteriyor, hem maddi açıdan hem evdeki yer açısından. Eleştirilerin çoğu yapıcı ve çoğuna hak veriyorum. Lego ve iskambilde kendime sınır koymamın sebeplerinden biri de bu zaten. Günün sonunda ise bu işe saygı gösterilmesi güzel bir şey.

Sofistike Zevk, Çocukça Zevk: Bu Yaşta Lego mu Biriktirilir?

Bir şey var ki hâlâ anlamakta zorlanıyorum. Saatlere hiç ilgim olmadı mesela, ama çok güzel saat koleksiyonları gördüm. Saat biriktirenlerin hobisine “sofistike zevk”, “pahalı zevk” gibi havalı sıfatlar yakıştırılıyor. Lego yapıp biriktirenlere ise “Kaç yaşına geldin, hâlâ oyuncakla mı oynuyorsun?” deniyor. Aynı özen, aynı vitrin, aynı toplama keyfi.

Son zamanlarda bu algı epeyce kırıldı sanırım. Bunu biraz kuşak farkına yoruyorum. Benim gözlemim şu: bu söylemi 70’ler öncesi doğanlarda daha sık duydum, sonrasında hafifleyerek devam ediyor, Z kuşağında ise yok denecek kadar az. Bunun bilimsel bir dayanağı yok, sadece gördüklerim. Komik tepkiler hâlâ geliyor, çok da takmıyorum. Bir şey bana iyi geliyorsa iyidir.

Ardından Ne Kalacak?

Bütün bunlar bir gün taşınırken ya da yıllar sonra ne olacak, açıkçası ben de merak ediyorum. Onu taşınırken düşünürüz. Ama bir gün birine bırakmak isterim, özellikle çocuğum olursa ona. Yeter ki değerini bileceğine inanayım. Yoksa muhtemelen satarım, ya da bilmiyorum, düşünmedim.

Biriktirmenin ucu bucağı yok ama sanırım mesele de bu değil. Çoğu zaman biriktirmek, sevdiğin şeyi yapmanın arkada bıraktığı iz. O yüzden sormak istediğim şu: sen ne biriktiriyorsun, ve neden? Cevabı kolay değil ama en azından sorulmaya değer.